778 – Luchtaanval van 24-25 juni 1940 op Den Helder

Vandaag is het een gedenkwaardige dag uit de historie van Den Helder, want tachtig jaar geleden werd onze stad op een verschrikkelijke manier door 14 vliegtuigen gebombardeerd! Anthony van Kampen schreef er in zijn boek DE BURGERS VAN DEN HELDER het volgende over., “Luchtaanval van 24-25 juni 1940. De aanval ving te 23.30 uur aan en eindigde te 3.40 uur. Te 23.40 uur werd luchtalarm gemaakt. Tengevolge van defecte leidingen was het niet mogelijk het sein ,,luchtgevaar geweken” te geven, toen de aanvallen waren afgelopen. Gedurende de aanval zijn het luchtafweergeschut en de zoeklichten slechts enkele malen in werking gesteld, nl. bij het begin van de aanval, toen bommen werden afgeworpen op het vliegkamp ,,De Kooy” en de Marinewerf, en te circa 3 uur, toen zich een of meer vliegtuigen boven Fort Erfprins bevonden. Zeer veel brisant- en brandbommen werden gedurende de gehele duur van de aanval, met slecht enkele korte onderbrekingen afgeworpen. Ook werden vele lichtparachutes uitgeworpen, terwijl rondom de stad te 2.47 uur en te 3.01 uur, ook boven Fort Erfprins magnesiumlichten werden uitgeworpen.

Brisantbommen zijn o.m. gevallen op het vliegkamp ,,De Kooy” te 23.30 en 0.20 uur; daarna op de Marinewerf te 0.25, 0.37, 1.31, 1.32, 1.39, 1.40, 2.18, 2.30 en vermoedelijk ook te 2.11 en te 2.15 uur; op de Buitenhaven te 1.39 uur, nabij de Spoorstraat te 0.40 en 3.10 uur en nabij de Singel te 2.45, 2.48 en 2.50 uur. Brandbommen vielen in verschillende delen der stad en veroorzaakten op vele plaatsen ernstige branden, o.m. in de Plantsoenstraat vermoedelijk te 0.45 uur, in de Wezenstraat te 0.52 uur, in de Stationsstraat vermoedelijk te 0.53 uur, in de Spoorstraat te 0.53, 1.45 en 1.50 uur, in de Californiestraat te 1.45 uur, aan het Julianapark te 1.46 uur, in de Prins Hendriklaan te 2.21 uur, in de Middenstraat te 3.05 uur, en in de 2e Wilhelminadwarsstraat en de Keizerstraat. Ook op de Marinewerf ontstond een zeer felle brand; een groot magazijn brandde geheel uit. Eveneens zou nabij het Wierhoofd een felle brand hebben gewoed, terwijl ook rookontwikkeling is waargenomen boven de Oostbatterij. In verband met de vele grote branden werd assistentie van de brandweer uit Amsterdam en Alkmaar gevraagd en verkregen. Tengevolge van de vele bominslagen werd op verschillende plaatsen schade aangebracht aan de in de grond liggende leidingen. De glas- en pannenschade was zeer groot. Het aantal doden en gewonden was verbijsterend. Vele mensen werden in hun vlucht gedood of gewond”.

Om te illustreren wat de omvang is geweest van dit verschrikkelijke bombardement laat ik u een aantal foto’s zien die onlangs in het bezit van de Stichting Afgestoft zijn gekomen!

Foto: Pakhuis Simon de Wit in de Californiestraat.

Foto Garage Planjé in de Wezenstraat.

Foto: Huizenblok Stationsstraat Plantsoenstraat.

Foto: Tweede Wilhelminadwarsstraat.

Foto: R.K. Bondsgebouw en Kegelhuis aan het Julianapark.

Foto: Politiebureau aan de Prins Hendriklaan.

14 Comments on “778 – Luchtaanval van 24-25 juni 1940 op Den Helder

  1. Begrijp waarom onze stad er uit ziet zoals hij er uit ziet.
    Goed om hier aan herinnerd te worden!

  2. De gebruikelijke manier van bombarderen, zoals ik me herinner, was: er komen een stel vliegtuigen aan, ze laten hun bommen los en gaan er weer snel vandoor, einde bombardement. Langer dan een paar minuten duurde het meestal niet.
    Nogal uitzonderlijk, volgens mij, was de lange duur van dit bombardement.

      • Grote vraag is: wat bezielde die Britten om bommen te gooien waarvan de kans zo groot was dat ze op bevriende burgers terecht zouden komen.
        Wij Nederlanders denken dat iedereen in de hele wereld wel weet wat Nederland is. Maar als je in het buitenland reist, dan krijg je vragen waar uit blijkt dat de kennis over Nederland en trouwens van aardrijkskunde in het algemeen soms erg tegenvalt.
        Zou het kunnen zijn dat de Engelsen die Den Helder bombardeerden niet wisten of zich niet realiseerden dat hun bommen op bevriende burgerhoofden terecht zouden komen? Zouden ze misschien gedacht hebben: wat kan het ons schelen waar die bommen terecht komen, het zijn toch maar Duitsers daar beneden?

    • Dat Den Helder zo vaak gebombardeerd is, dat is nog niet eens alles.
      Hoewel het grote en lange bombardement van juli ´40 ´s nachts was, waren de bombardementen gewoonlijk overdag.
      Maar ´s nachts was het ook niet altijd rustig, want dan kwamen er soms Engelse vliegtuigen over die Duitsland gingen bombarderen of ervan terugkwamen. Daar werd dan op geschoten, ik herinner me nog hoe je de granaatscherven op de dakpannen hoorde vallen.

      • Dit is een Afgestoft aflevering pur sang, met daarbij de geschiedenislessen van Hans Zuidweg.

  3. Heren Zuidweg en Boogert bedankt voor jullie waardenvolle aanvulling op dit artikel!
    Overigens wat een unieke foto’s.

  4. Dat nachtelijk bombardement was voor veel mensen, ook voor mijn ouders, aanleiding een slaapplek buiten Den Helder te zoeken. Na sluitingstijd en een haastige boterham gingen we met de trein naar Breezand, daar was toen nog een halte.
    Onze slaapplek was bij een bollenboer.
    Gezellig was het er niet, ze brachten de avond door met bidden en lezen uit de bijbel. Ze hadden een groot gezin en er vielen geregeld klappen, gevolgd door janken, als weer een van de kinderen bij het bijbellezen had gelachen. Hoewel wij niet godsdienstig waren, moest ik van mijn moeder doen alsof ik het thuis ook zo gewend was, want mijn moeder was bang dat ons gebrek aan vroomheid niet in goede aarde zou vallen.
    Na het uitgebreid bijbellezen vroeg Manus (zo heette onze gastheer): vrouw, waar is mijn band? Hij moest namelijk in de buurt mensen bekeuren die niet goed verduisterd hadden, en aan een band om zijn arm ontleende hij zijn autoriteit, waar hij kennelijk heel trots op was.
    En ´s morgens vroeg in de kou weer op de trein naar Den Helder. In de trein was het niet alleen erg koud, maar ook donker, want de toch al zuinige verlichting was ingepakt, mocht uit de lucht niet zichtbaar zijn.
    Na korte tijd zei mijn vader: dan liever maar een bom op mijn hoofd, en toen hoefden we niet meer.
    Overigens waren de meeste latere bombardementen overdag.

  5. Wat mij opvalt is dat op bijna al die bombardementsfoto’s altijd dezelfde politieagent staat afgebeeld kan iemand mij uitleggen hoe dat zit.

    • Dit had ongetwijfeld te maken met de kans op plundering of het verstoren van bewijs.

  6. Wat is dit een geweldig interessante aflevering van Afgestoft en dan heb ik het nog niet eens gehad over de foto’s.