717 – De Nieuwe Kerk 180 jaar!

Op zondag 1 december 1839 vandaag dus precies 180 jaar geleden werd de Nieuwe Kerk aan het Nieuwe Kerkplein ingewijd! De Nieuwe kerk staat te boek als een Waterstaatkerk en is thans de oudste kerk van Den Helder. De provinciaal ingenieur Pieter Kock ontwierp met de bouwkundig opzichter Herman H. Dansdorp het gebouw in opdracht van de hoofdingenieur van Waterstaat P.T. Grinvis. De Helderse aannemer Hendrik J. Leeuwens voerde de bouw uit. De toren is gebouwd in 1843 door aannemer Hendrik Rippens die ook het voormalige weeshuis (1851), later stadhuis aan de kerkgracht heeft gebouwd. In de kerk bevindt zich een orgel dat gemaakt is door de firma L. van Dam uit Leeuwarden en werd ingewijd op 22 december 1861. Ik weet natuurlijk niet of er ter gelegenheid van de verjaardag van vandaag iets speciaals op het programma staat in de kerk, en de hervormde gemeente heeft plaats gemaakt voor de evangelische gemeente “De Ambassade”. Wel denk ik dat de Nieuwe Kerk symbool heeft gestaan voor een aantal bijzondere dominees. In 1994 was de kerk het middelpunt bij de herdenking van de sterfdag van Piet Paaltjens, pseudoniem van de predikant François Haverschmidt (1835-1894). Haverschmidt was in de periode 1861-1864 zowel aan de Nieuwe Kerk als aan de Westerkerk aan het Westplein verbonden. Een andere dominee die bijna gelijktijdig met Haverschmidt aan de Nieuwe Kerk verbonden was, was Godfried Eliza Bron (1832-1903). Ds. Bron die van 1859 tot 1896 aan de Nieuwe Kerk verbonden was heeft zich zeer verdienstelijk gemaakt bij de totstandkoming van de zondagschool der hervormde gemeente. En dan hadden we nog dominee Anne De Koe (1866-1941). Ds. De Koe werd in 1898 benoemd in Den Helder. De Koe botste als anarcho-communist (politieke theorie binnen het anarchisme), tolstojaan en dus antimilitarist met de marineleiding. Het leidde ertoe dat hij zich in 1901 met zijn gezin aansloot bij de internationale Broederschap van zijn vriend Sibillis C. Kylstra te Blaricum.

Foto: De Nieuwe Kerk.

Foto: Dominee Godfried Eliza Bron.

9 reacties op “717 – De Nieuwe Kerk 180 jaar!
  1. HZdwg schreef:

    Het mooiste van deze kerk, vind ik, is dat torentje. Dakruiter, beter gezegd, want dat is de term voor een torentje dat gedragen wordt door een dak.
    In de oorlog heeft een neerstortend Engels vliegtuig een stukje van het dak van die kerk meegenomen, maar gelukkig naast de dakruiter.
    Nog jaren na de oorlog was er door kleurverschil te zien welk gedeelte van het dak nieuw was.

  2. DeNachtburgemeester schreef:

    Zo ik begin niet met ach ja
    Zelden heb ik zo genoten van het inwendige van een kerk
    Hoe is het lot zo samen gekomen een kerk een kroeg
    Zaterdagavond zuipen en feesten dan zondag de vraag krijgen ga je mee naar de kerk pfffffff

    • Clemens van Veurne schreef:

      Wat een vreemde reactie van DeNachtburgemeester op dit geweldig interessante artikel over een kerkgebouw wat 180 jaar bestaat. Want laten we eerlijk wezen, de meeste gebouwen in Den Helder halen de 180 jaar niet eens, als je geluk hebt net aan de 50 jaar. De achterkleinzoon van Oosterbeek weet nu al dat zijn toekomstige zoon over 48 jaar de nieuwbouw in de Beatrixstraat mag slopen.

  3. Leo Huisman schreef:

    De kerk waar m’n ouders in 1956 trouwden Ik werd er bijna 60 jaar geleden gedoopt Hoewel de Opstandingskerk al gebouwd was beschouwden m’n ouders deze kerk toch als hun kerk Later werd hij door de Hervormde gemeente afgestoten Jammer dat het mooie van Dam orgel niet meer wordt bespeeld

  4. Jaap Snor schreef:

    Mooie woorden meneer Huisman mijn dank daarvoor!
    Het is alleen jammer dat het interieur van de kerk tegenwoordig meer weg heeft van een tweedehands rommelwinkel. Misschien moeten we eens een actie groep oprichten laat het van Dam orgel weer spelen.

  5. HZdwg schreef:

    In het jaar waarop het orgel in gebruik is genomen was er nog lang geen elektriciteit.
    Om de orgelpijpen van wind te voorzien, moeten daar dus tientallen jaren orgeltreders, ook genoemd orgeltrappers, bezig zijn geweest.
    Die voorzagen het orgel van de nodige wind door op een grote blaasbalg te trappen.
    Er wordt verteld dat in die tijd het orgel tijdens het gezang wel eens in ademnood kwam, doordat de orgeltrapper het even liet afweten.
    Toen elektriciteit beschikbaar was, zijn de meeste oude orgels voorzien van een elektrische luchtpomp.

  6. P.Mink schreef:

    Het van Dam orgel wordt nog steeds gebruikt alleen nu moet het schoon gemaakt worden ,door de verbouwing van de ramen is er stof in gekomen en dat wordt opgelost

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.