601 – Smederij Kiljan

Afgelopen zaterdag hadden Lex Duijvelshoff en ik dienst in onze expositieruimte in De Schooten Plaza, en iedere keer aan het eind van de middag als we de deur weer op slot doen gaan we met een fijn gevoel huiswaarts. En dat komt voornamelijk omdat je de bezoekers van onze tentoonstellingsruimte wat te bieden hebt, in de vorm van foto’s en een doorlopende beamervoorstelling! Maar ook als mensen bij je binnen komen met een bepaalde vraag of wij weten waar dit geweest is in Den Helder doelende, op een serie oude foto’s die ze soms al jaren in hun bezit hebben. En zo was er ook een vraag van Henk, achternaam weet ik niet maar Henk vertelde mij dat zijn inmiddels overleden broer in de 2e Emmadwarsstraat had gewoond en dat er achter zijn woning ooit een smederij moet zijn geweest. En dat klopt want achter de 2e Emmadwarsstraat ligt de van Galenstraat en daar was de smederij van Kiljan gevestigd. Vandaar dat ik u, vandaag een foto toon van de van Galenstraat met de oude smederij van het las- en constructiebedrijf van de firma Kiljan. Ik kan mij nog herinneren dat ik met mijn opa, die in de Krugerstraat woonde een keer bij Kiljan ben geweest en als kind vond je dat natuurlijk fascinerend zo’n smederij met veel vuur. Aan het einde van de van Galenstraat zien we op de hoek van de Kerkgracht het gebouw van de vroegere gemeentelijke apotheek. Mocht u ook met vragen zitten over foto’s waarvan u niet weet of het in Den Helder is, of zoekt u iets speciaals, onze archieven staan altijd voor u open. Of kijk gewoon even op www.afgestoftdenhelder.nl want de Stichting Afgestoft maakt er meer werk van!

Cees Rondèl

 

11 Comments on “601 – Smederij Kiljan

  1. Prachtige foto Cees, die kende ik nog niet. Den Helder heeft volgens mij opa veel smederijen gekend. Het is ook al eens aan de orde geweest bij AFGESTOFT 585, op de Binnenhaven had Jan Lanser ooit een smederij en de firma Rûeck aan de Polderweg had volgens mij ook een smederij. Ik denk dat sommige ouderen onder ons nog veel meer herinneringen hebben? Wat mij uit zo’n smederij is bijgebleven is de speciale geur van kolen en het lawaai van het aambeeld. Volgens mij waren veel smid’s wel een beetje doof?

    • In de tijd dat centrale verwarming nog maar voor weinigen was weggelegd was er veel handel en veel werk voor bedrijven die smid werden genoemd en die voornamelijk deden in haarden en kachels. Rûeck bijvoorbeeld was een befaamde “kachelsmid”.

  2. Ja,ook ik kwam hier wel met mijn vader om het paard opnieuw te laten beslaan in ons nog autoloze tijdperk. Deze foto is van later, want wij hadden nog niet het uitzicht op de flats aan de Kanaalweg.

  3. Een beetje een treurige foto. Twee fietsen en gesloten deuren. Toen de smederij hier nog volop in bedrijf was, stonden er altijd paarden buiten te wachten op nieuw beslag. De deuren waren altijd open en gaven uitzicht op een inferno van rook en vuur met daarbij het harde slaan van ijzer op ijzer. Fascinerend voor ons kinderen. Er was hier volop leven aan de Van Galenstraat. Helaas, toen kwam de auto en de paarden werden overbodig.
    De foto zal dateren uit de tweede helft van de jaren vijftig. De flats aan de Kanaalweg werden gebouw na versterking van het dijklichaam, wat nodig was na de watersnoodramp van 1953 ton de situatie hier ook even penibel was.

  4. Grondlegger van dit bedrijf, Jacob Kiljan werd in 1833 te Schagen geboren vestigde zich in 1856 als smidsknecht in Den Helder en had later een smederij in de Zwaanstraat. Zoon Hendrik (1859-1935) en kleinzoon Jacob (1885-1962) zetten de zaak voort. Laatstgenoemde stapte op 1 april 1899 van de schoolbank in de smederij van zijn vader en leerde daar het vak. Hij hield van het beslaan van paarden, dat hij tot op hoge leeftijd verrichtte. Het pasklaar smeden van ijzers moest heel precies gebeuren, waarbij gebruik werd gemaakt van het smidsvuur, aambeeld, de smeedhamer, smeedtangen, hoefschaar, kapmes en renette om de hoorn te verwijderen. Het pasklare ijzer werd er onder geslagen met speciale hoefnagels, welke afgeknipt en tevens met de hoefrasp werden glad gevijld. Kiljan bekleedde verschillende bestuursfuncties was diaken van de Hervormde kerk, zat in de commissie voor de woonruimtewet en hield als bekend imker lezingen over de bijenteelt. Na ontruiming en afbraak van de Oude Helder, in 1944, verhuisde het gezin naar de Oostslootstraat waar men tijdelijk bij collega Moorman introk. Nadien is de smederij verplaatst naar de Van Galenstraat, waar achterkleinzoon Nicolaas Jacob Kiljan (1915-1984) de laatste smid in volgorde was. Na het volgen van een opleiding bij P. van Dijk te Schagerbrug kwam H. Jonker bij Kiljan in betrekking. Tijdens zijn opleiding leerde hij ijzers maken, ook voor zieke en afwijkende hoeven. Veearts Hakkesteeg uit Schagen verzorgde de theorie. Het examen werd afgenomen in de veeartsenijschool in Utrecht waar Jonker met vijf andere leerlingen uit Noord-Holland slaagde als Rijksgediplomeerd hoefsmid. Vooral de Friese paarden van oliehandel Bethlehem kwamen regelmatig voor achterijzers. Het stoppen en bewegen over de straatstenen veroorzaakte snelle slijtage van de ijzers. Andere klanten die bij Kiljan het hoefbeslag van hun paarden lieten verrichten waren de melkventers J. Kok, Chris Zaal, Brondsema, N. Stroomer, de groentehandelaren Tromp Bakker, W Hiddingh, verder de boerenpaarden van J. Pluijmers, J. Tesselaar (Theo Bruin), Jan en Gerrit Makelaar, K. Laan en een loonploeger uit Breezand. Ook constructiewerk met in het najaar veel kachelreparaties en het maken van pijpmodellen werden in de Van Galenstraat verricht. Sedert 1 februari 1980 was het hoofdzakelijk las- en constructiebedrijf Kiljan in handen van E. Verbeek,

  5. De flats aan de Kanaalweg stonden er al voor de watersnood. De dijk is, wat dit gedeelte betreft, niet naar binnen, maar naar buiten uitgelegd om de bebouwing te sparen. De foto kan dus zowel na alsook nog voor 1953 genomen zijn.

  6. Wie lang kijkt ziet steeds meer. De foto moet toch wel van na 1953 zijn,te zien aan de lantaarnpaal. Na verwijdering van de gaslantaarns hebben de oude palen, nu blauw geschilderd en geelectrificeerd, nog enige tijd dienst gedaan o.a. in de van Galenstraat. De paal die we hier zien is een geheel nieuw model van later tijd..

  7. De voorste auto op de foto is een Ford Taunus, dit type Ford is van rond 1970 dus………..

  8. De foto is sowieso van ná 1973 omdat de kentekens in Nederland in dat begonnen met 99-XX-99. De Ford heeft kenteken 32-VF-64 en de Peugeot 69-TG-35. In 1978 werden de eerst kentekens uitgegeven met XX-99-XX. Omdat de letter V uit het kenteken van de Ford redelijk hoog in het alfabet zit is de foto dus minimaal van omstreeks 1976.
    .
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlands_kenteken

  9. Kenteken van de Ford : 32-VF-64
    In 1978 werd de combinatie XX-99-XX in gevoerd, daarvoor was het van 1973 tot 1978 99-XX-99. De letter V ligt hoog in het alfabet dus ik schat dat de foto van minimaal 1976.

    • M in het midden is 1976. De V zal inderdaad rond 77 liggen, waarbij we er dan vanuit gaan dat de auto nieuw is. Kortom, de foto is van eind 70-er jaren.