540 – Molenplein en de Molengracht.

Een van onze vaste lezers schreef er vorige week al over, dat er aan de overkant van de molen aan de Molengracht ook een molen heeft gestaan tussen 1832 en 1863 genaamd ,,De Onderneming”. Op het terrein waar vroeger de pedagogische academie stond en voor de oorlog de R.H.B.S., stond tot 1 mei 1863 de houtzaagmolen ,,De Onderneming”. In de tegenwoordige tijd spreken we nog steeds over de Molenbrug, terwijl de molen al 154 jaar verdwenen is, heeft de naam zich gehandhaafd. Overigens had de molen een lange geschiedenis achter de rug.

Hij was door de heer Berger in 1830 op een publieke veiling in Oudkarspel voor f 2000,= gekocht, en stond toen in Schagen, even buiten de Loet. Daar werd hij zorgvuldig uit elkaar genomen, en naar Helder getransporteerd en hier weer opgebouwd. In Helder was inmiddels een fundering gemetseld door de 25 jarige metselaar Krul. De naam werd gewijzigd van ,,Dankbaarheid” in ,,De Onderneming” en in 1832 kwam hij in bedrijf, tot 1863, toen de erven Berger de molen weer verkochten, ditmaal naar Barsingerhorn. Het terrein van de molen werd voor f 8.000=  aan de gemeente verkocht en kreeg de benaming ,,Molenplein”.

Nauwelijks was de molen vertrokken of er kwamen klachten bij de gemeente binnen, dat het – onbestrate – Molenplein als bleekveld werd gebruikt, ,,waar dikwijls niet schone en gore was te bleken werd gelegd”, hetgeen geen gezicht was voor de vreemdelingen, die daar door wel een zeer ongunstige indruk van onze stad zouden kunnen krijgen. Om u een  indruk te geven hoe het Molenplein er voor 1900 uitzag toon ik u vandaag een door Mej. A.C. Leijer gemaakte foto waarop u ook een fraaie indruk krijgt op de in 1914 gesloopte tras- en korenmolen“De Eendragt”.  

8 reacties op “540 – Molenplein en de Molengracht.
  1. Hijneken schreef:

    Wat een prachtige foto in hoge resolutie!

  2. DeNachtburgemeester schreef:

    Wat zou dit een aanwinst en publiekstrekker zijn als deze molen er nog zou staan geweldig gewoon
    wat een fijne dag om zo wakker te worden met woord en beeld

  3. HZdwg schreef:

    Gelezen in ´t Vliegend Blaadje van 16 maart 1895: Het bestuur van de Marineclub zal geen gevolg geven aan zijn voornemen tot het stichten van een societeitsgebouw aan het Molenplein.

  4. Willem J. Sloot schreef:

    Inderdaad een schitterende foto die toch ook wat vragen oproept. In het plantsoentje dat vermoedelijk aangelegd is nadat de molen gesloopt was, is een soort van monument te zien met daarop een beeld. Hopelijk is er iemand tussen ons die vertellen kan hoe e.e.a. in elkander zit? Van De Eendragt bestaan plenty foto’s maar een foto van De Onderneming heb ik nog nooit gezien. Zou ie er wel zijn dan zou Cees hem allang aan ons hebben getoond. De fotografie stond misschien in die tijd nog in de kinderschoenen maar zelfs een tekening en/of schilderij zijn mij niet bekend. Blijft vreemd dat er wel e.e.a. bekend is van de historie v/d molen maar dit schijnbaar nooit op de gevoelige plaat is vastgelegd.

  5. Willem J. Sloot schreef:

    In antwoord op een van mijn gestelde vragen het volgende; kijkend naar de link https://nl.wikipedia.org/wiki/Fotografie#1816 blijkt dat in de periode 1832-1863 ten tijde van De Onderneming, de fotografie nog maar net geboren was. Na de foto met de loep te hebben bekeken lijkt het beeld verdacht veel op een harp spelende engel?

    • HZdwg schreef:

      In de begintijd van de fotografie waren (portret-) fotografen vaak ambulant, reisden meestal met een kermis mee.
      Waarschijnlijk de eerste in Den Helder gevestigde fotograaf, was H.T. Duinker, Weststraat 34. Was misschien meer hobby dan beroep, want Duinker had een goedlopend schilders- en behangersbedrijf, het fotografische werk deed hij daarnaast. Is in de jaren ´50 van de 19e eeuw een paar jaar actief geweest als “daguerreotypist”. Prijzen van een portret van 5 tot 14 gulden, voor veel mensen in die tijd veel geld.

  6. Bodelo schreef:

    Een geweldig verhaal!

  7. hansverhoef schreef:

    Wederom een mooi stuk Cees !! Zo leren we iedere keer weer wat meer over de rijke geschiedenis van de molens die ooit in Den Helder stonden en ….. wie weet komt er binnenkort weer een terug 🙂 http://www.HelderseMolens.nl